2007-11-16

Liga voor Mensenrechten

Europa lanceert nieuw voorstel:
Iedereen boven zes jaar moet vingerafdrukken laten nemen voor een Europees paspoort én nationale identiteitskaarten.

De Europese Commissie heeft een voorstel ingediend dat de Richtlijn inzake ‘standaarden voor veiligheidskenmerken en biometrie in paspoorten en reisdocumenten uitgevaardigd door de lidstaten’ wijzigt. De wijziging houdt in dat alle kinderen vanaf zes jaar verplicht worden hun vingerafdrukken te laten afnemen bij het aanvragen van een Europees paspoort én andere reisdocumenten uitgevaardigd door de lidstaten van de Europese Unie (waaronder ook de nationale identiteitskaarten). De Liga voor Mensenrechten waarschuwt voor onnodige en zeer verregaande inbreuken op de privacy van alle inwoners van de EU. De ondemocratische wijze waarop dit voorstel tot stand kwam, is bijzonder verontrustend.

De Europese Commissie lanceerde op 18 oktober 2007 het voorstel dat iedereen vanaf de leeftijd van zes jaar twee vingerafdrukken moet laten afnemen bij het toekennen van Europese paspoorten en andere reisdocumenten. Men mag aannemen dat de term ‘en andere reisdocumenten’ ook verwijst naar het gebruik van nationaal uitgevaardigde identiteitskaarten die worden gebruikt om te reizen in het EU-Schengen gebied. Dit heeft voor gevolg dat éénieder die in de Europese Unie woont (en ouder is dan zes jaar) verplicht zijn vingerafdrukken moet laten afnemen en dat deze unieke, persoonlijke gegevens zullen worden opgeslagen op een RFID-chip (Radio Frequency Identification-chip) op het betrokken document én bijgehouden worden in een nationale (en op termijn in een gedeelde Europese) database.

In dit voorstel van de Europese Commissie verwijst men expliciet naar het tegemoet komen aan de ICAO -standaarden ter legitimatie van hun verregaande beslissingen. De ICAO-standaard vereist geen vingerafdrukken, een gedigitaliseerde foto van het aangezicht volstaat. Bovendien waarschuwen vele studies ons voor het feit dat een systeem waarbij de identiteitscontrole wordt gekoppeld aan biometrische data niet onfeilbaar is (cf. het probleem van ‘valse’ vingerafdrukken).
Uit onderzoek is gebleken dat de opgeslagen biometrische data in de RFID-chip onvoldoende beschermd zijn én bovendien oneigenlijk gebruik toelaten. Deze chip zendt een radiosignaal uit die een identiteitscontrole mogelijk maakt op élk moment en op élke plaats zonder medeweten van de houder van het betrokken document. Het risico bestaat dat ongemachtigde derden de chip kunnen lezen en persoonlijke informatie verkrijgen, wat een schending inhoudt van het recht op privacy en persoonlijke data-bescherming.

Het systeem van elektronische identiteitskaarten met biometrische gegevens vormt een ontoelaatbare inbreuk op fundamentele mensenrechten en vrijheden. De geplande maatregelen zijn in strijd met artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, alsook met de Resolutie inzake biometrie in paspoorten, identiteitskaarten en reisdocumenten aangenomen in Montreux op 16 september 2005 door de Europese toezichthouders van gegevensbescherming. De strijd tegen terrorisme, illegale immigratie en handel in valse documenten kan niet gevoerd worden ten koste van deze fundamentele rechten. Het voorstel van de Europese Commissie doorstaat de proportionaliteitstoets niet. Het steeds toenemende gebruik van biometrische gegevens en de manier waarop deze een onderdeel zijn geworden van ons dagelijkse leven degraderen éénieder tot de status van een verdachte en versterken tegelijkertijd de greep van de staat op zijn burgers.

De Liga is verontrust over het feit dat de Europese Commissie met dit voorstel volledig buiten haar bevoegdheden treedt. Zo stelt artikel 18(3) van het EG verdrag uitdrukkelijk dat de Europese Commissie niet bevoegd is bepalingen in te voeren ten aanzien van paspoorten, identiteitskaarten, verblijfsvergunningen of andere gelijkaardige documenten. Ze kan niet optreden om het beleid daaromtrent in de verschillende lidstaten te harmoniseren. De Europese Commissie doet dit voorstel zonder het Europese Parlement ten gronde te betrekken. Het totale gebrek aan transparantie en de afwezigheid van een democratisch debat vindt de Liga zorgwekkend.

De Liga vraagt dat dit voorstel van de Europese Commissie aan een democratisch debat wordt onderworpen bij het Europese en Belgische Parlement. Het gebruik van biometrie in officiële identiteitsdocumenten wordt niet opgelegd door de ICAO-standaarden en er zijn onvoldoende data-beschermingsmechanismen voorzien. Het voorstel steunt op zeer dubieuze rechtsgronden en schendt tal van fundamentele mensenrechten en internationale conventies.

De Liga vraagt zich af of een pluralistische, democratische cultuur kan overleven wanneer een staat de vingerafdrukken van zijn hele bevolking kan afnemen en elke beweging van zijn onderdanen onder toezicht kan plaatsen. De Liga vraagt aan de individuele lidstaten dat ze de democratische beginselen en fundamentele mensenrechten en conventies respecteren.

back