|
Ik denk dat als we terugkijken op de studiedag 'Achter tralies in België: Waar staan we? Waar gaan we naartoe?', georganiseerd door Fatik en de Liga voor Mensenrechten, we van een succes mogen spreken. “Nomen est omen” is een zegswijze dat al te rap in de mond wordt genomen maar als we nagaan of de titel van de studiedag door de sprekers is waargemaakt stellen we vast dat de inhoud van de lezingen de naam eer aan deed: een stand van zaken werd opgemaakt en een aantal mogelijke routes voor de toekomst werden in kaart gebracht. Hoewel gevangeniswezen in België een donker beeld oproept en de nood aan een menselijker beleid doorheen elk mogelijk discours hierover klinkt, was ik aangenaam verrast om te zien met welk enthousiasme werd gepraat en gediscussieerd over wat mogelijk was, wat er kon en wat er moest. Misschien ligt het enkel aan mijn jeugdige leeftijd maar het leek alsof de aanwezigen en de sprekers voelden dat we op een aantal kruispunten staan met betrekking tot het gevangeniswezen, dat de komende halve eeuw mee vorm zal gegeven worden. Is het niet net in tijden van crisis en tekort aan fondsen dat we als samenleving onze aard tonen door aan te geven hoeveel we willen investeren in een humaan en constructief beleid inzake gevangeniswezen? De studiedag verliep met een onvoorziene vertraging van een uur maar het was slechts een kleine prijs voor de verworven kennis.
Eerste spreker van dienst was Tom Daems die een ongenadige analyse ten berde bracht van de legaliteitscrisis en legitimiteitscrisis van het gevoerde gevangenisbeleid onder de voormalig bevoegde excellenties en de huidige ex-voormalig bevoegde minister. Eric Maes duidde het huidige beleid aan de hand van het verleden. Grote vraag was of dit beleid in een continuüm ligt met haar verleden of er mee breekt. Eric Maes ging dit na door te concentreren op celbeleid, parlementaire aandacht en penologische doelstelling tot de problematiek van de overbevolking en veiligheid. Het was verhelderend om te horen hoe weinig nieuw ‘hedendaagse’ problemen zijn en welke alternatieven vroeger al zijn uitgedacht en uitgeprobeerd om ons aan te tonen wat mogelijk is. Tom Vander Beken was de derde spreker en ook de meest toekomstgerichte spreker. Hij vroeg zich onder andere af “welke visie de bouwheren van vandaag hebben op de toekomstige gevangenis?” en meer specifiek “Hoe kan de toekomst eruit zien?”, wat hij schetste aan de hand van vier alternatieve scenario’s. Een korte uiteenzetting aan de hand van Eric Maes en Veerle Scheirs volgde over de Belgische gevangenispopulatie in cijfers waarbij instroom, uitstroom en detentieduur werden belicht. Hierop aansluitend werd de verschillende detentiebeleving naargelang gender en etnie besproken. Sven Todt besprak psychiatrie en middelengebruik in het gevangeniswezen en alles wat daar mee samenhangt tot handel en smokkel toe. De heer Robert bracht een presentatie over vervroegde invrijheidsstelling en strafeinde en de keuzes en afruil die hiermee gepaard gaan. Waarna de heren Van Poucke, Polfliet en Pieters eerst afzonderlijk hun visie voorstelden en daarna in debat gingen met elkaar. Koen Polfliet sprak over de Vlaamse Gemeenschap en haar inspanningen voor het gevangeniswezen, hierin soms fel tegengesproken door de heer Freddy Pieters die de pijnpunten van de recente wetgeving onverbiddelijk onder vuur nam. Tot slot van de studiedag nam prof. dr. Dirk van Zyl Smit de stand van zaken door vanuit mensenrechtelijk perspectief met onder meer aandacht voor evoluties in de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, het Europees Comité ter voorkoming van foltering en onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing en de aanbevelingen vanuit de Raad van Europa. Ik was blij dat ik er bij was.
Benoit Dhondt
|
